Kategori: Makaleler

Kargolar en geç kaçta dağıtıma çıkar? Bir kargonun “dağıtıma çıktı” mesajını görmek çoğu zaman küçük bir rahatlama gibi geliyor. Ama o rahatlamanın hemen ardından başka bir soru beliriyor: Kargolar en geç kaçta dağıtıma çıkar? Çünkü insan plan yapıyor. Evde misin, işte misin, kapıda beklemek zorunda mısın, yoksa akşam gelirken şubeden mi alırsın… Bunların hepsi günün akışını değiştiriyor. İstanbul’da yaşayan biri olarak bu mesele günlük hayatın bir parçası gibi. Sabah işe giderken telefona bakıp “dağıtıma çıktı” bildirimini görmek ile akşam eve döndüğünde kapıda fiş bulmak arasında geçen o belirsizlik, aslında küçük ama sürekli bir planlama stresi yaratıyor. Özellikle büyük şehirlerde kargo…

Vida ne için kullanılır üzerine hazırlanmış bu rehberde Fule olarak işin özünü net biçimde aktarıyoruz. Giriş Bir marangoz atölyesinde yere düşen küçük bir vida, çoğu zaman kimsenin dikkatini çekmez. Fakat o vida, bir masanın ayakta durmasını, bir sandalyenin ağırlık taşımasını, hatta bir yapının güvenliğini belirleyen sessiz bir merkez olabilir. Aynı nesne, birinin gözünde sıradan bir metal parçasıyken başka birinin elinde düzenin, yapının ve devamlılığın temel unsuruna dönüşür. Buradan hareketle şu soru ortaya çıkar: Bir şeyi “ne için kullanılır?” diye sormak, gerçekten onun doğasını anlamaya yeter mi? Etik, epistemoloji ve ontoloji gibi felsefe dalları, bu tür sıradan görünen soruların altında yatan…

Septum nerede bulunur? Bedenin iç yapısından toplumsal anlamlarına uzanan bir giriş İnsan bedeni üzerine düşünmeye başladığımda, çoğu zaman en küçük parçaların bile ne kadar büyük anlamlar taşıdığını fark ediyorum. Bir kemiğin, bir dokunun ya da sadece iki boşluğu ayıran ince bir yapının bile hem biyolojik hem de toplumsal bir hikâyesi olabiliyor. “Septum nerede bulunur?” sorusu ilk bakışta yalnızca anatomiye ait gibi görünür; fakat bu soru, bedenin nasıl algılandığını, nasıl anlamlandırıldığını ve hatta nasıl politikleştiğini tartışmaya açar. Bedenle kurduğumuz ilişki yalnızca biyolojik bir zorunluluk değil, aynı zamanda kültürel bir inşa sürecidir. İnsanlar olarak kendimizi nasıl gördüğümüz, başkalarının bizi nasıl gördüğüyle iç…

Biyolojik bir başlangıç: enerji üretmeyen hücre ve siyasal metafor Olgun alyuvar hücreleri (eritrositler), insan vücudundaki en temel taşınma işlevlerinden birini üstlenir: oksijenin dokulara taşınması ve karbondioksitin geri alınması. Ancak bu hücreler, şaşırtıcı bir şekilde, oksijenli solunum yapmaz. Çünkü olgunlaştıklarında çekirdeklerini ve mitokondrilerini kaybederler. Mitokondri yokluğu, klasik anlamda oksijenli solunumun gerçekleşmesini imkânsız kılar. Bunun yerine enerji ihtiyaçlarını yalnızca anaerobik glikoliz üzerinden karşılarlar. Bu biyolojik gerçek, yalnızca hücresel bir detay olarak değil, güç ilişkileri, kaynak dağılımı ve sistem içi bağımlılıklar açısından düşündürücü bir analoji sunar. Toplumsal düzeni inceleyen bir bakış açısından bakıldığında, bu “enerji üretmeyen ama sistemin merkezinde yer alan yapı” fikri,…

Karel ismini Kur’an’da geçiyor mu? Merakın peşinden başlayan bir isim hikâyesi Fule okurlarına özel bu yazımızda “Karel ismini Kur’an’da geçiyor mu” konusunu derinlemesine inceliyoruz. Bazen bir isim duyarsın ve içinde küçük bir merak kıpırtısı oluşur. “Bu isim nereden geliyor?”, “Bir anlamı var mı?”, “Acaba kutsal metinlerde geçiyor mu?” diye düşünürsün. Son zamanlarda benim de kulağıma sık sık takılan isimlerden biri “Karel” oldu. Özellikle sosyal medyada, oyun karakterlerinde, yabancı dizilerde ve hatta iş dünyasında bile karşıma çıkınca ister istemez şu soru zihnime yerleşti: Karel ismini Kur’an’da geçiyor mu? Ankara’da yaşayan, ekonomi okumuş ve veriyle uğraşmayı seven biri olarak genelde böyle soruları…

Kemik spur ne demek hakkında daha bilinçli bir bakış için Fule ekibinin hazırladığı yazıya başlayalım. Kemik Spur Ne Demek? Öğrenmenin Dönüştürücü Gücü Üzerine Pedagojik Bir Bakış İnsan zihni, karşılaştığı her yeni kavramı yalnızca bilgi olarak değil, aynı zamanda dünyayı algılama biçimini dönüştüren bir deneyim olarak kaydeder. Sağlıkla ilgili bir terim olan “kemik spur” gibi ilk bakışta tamamen tıbbi görünen bir konu bile, öğrenme süreçleri açısından düşünüldüğünde çok daha geniş bir anlam alanı açar. Çünkü bilgi yalnızca “ne olduğu” ile değil, “nasıl öğrenildiği” ile de şekillenir. Öğrenme, bireyin kendini ve çevresini yeniden anlamlandırma yolculuğudur. Kemik Spur Ne Demek? Kemik spur, tıbbi…

Giriş: Bir kelime seçiminin toplumsal ağırlığı Bazı sorular ilk bakışta dilbilgisel gibi görünür ama aslında toplumun kendine bakışını açığa çıkarır. “Hangi isim mi sıfat mı?” sorusu da bunlardan biri. Yüzeyde dilbilgisi tartışması gibi duran bu mesele, biraz yakından bakıldığında kimliklerin nasıl kurulduğunu, insanların nasıl sınıflandırıldığını ve bu sınıflandırmaların gündelik hayatı nasıl şekillendirdiğini gösterir. İnsan davranışlarını anlamaya çalışan biri için kelimeler yalnızca iletişim araçları değildir; aynı zamanda sosyal düzenin görünmez mimarisidir. Bir kelimenin “isim” mi yoksa “sıfat” mı olduğu sorusu bile, aslında kimin kim olarak görüldüğünü, kimin nasıl tanımlandığını ve bu tanımların hangi güç ilişkileri içinde üretildiğini anlatır. Temel kavramlar: İsim,…

Karatavuk ne işe yarar? şehirde görünmeyen emek ve kamusal alanın sessiz düzeni İstanbul’da sabahları aynı durakta beklerken fark ettiğim şeylerden biri şu oldu: şehirde herkes bir yere yetişiyor ama kimse aynı hızda yaşamıyor. Metrobüs sırasındaki kadınlar, kulaklıkla dünyasını kapatan gençler, elinde poşetlerle ayakta durmaya çalışan yaşlılar, işe geç kalmamak için koşan göçmen işçiler… Hepsinin ortak bir zeminde buluştuğu yer ise aslında aynı kamusal alan. Tam da bu noktada “Karatavuk ne işe yarar?” sorusu, sadece bir kuş türünü değil, şehirdeki görünmeyen dengeyi düşünmek için iyi bir başlangıç haline geliyor. Karatavuk çoğu insan için parkta duyulan bir ses ya da ağaç dalında…